15 april 2013

Fuseren goedkoper dan ambtelijk samenwerken

Gemeenten die fuseren zijn voordeliger uit dan gemeenten die (ambtelijk) samenwerken. Vooral de personeelslasten dalen in gefuseerde organisaties aanzienlijk. Het is één van de conclusies die adviesbureau Leeuwendaal trekt na een inventarisatie van de ervaringen over de laatste vijf jaar in 13 herindelingen en 3 ambtelijke samenwerkingsverbanden.

Dat schrijft Binnenlands Bestuur. In veel van de gefuseerde organisaties blijken met name  de personeelskosten aanzienlijk gedaald in vergelijking met de situatie  ervoor. Tegelijkertijd boeken veel gemeenten aantoonbare  kostenbesparingen op bijvoorbeeld  (onderhoud van) systemen en gebouwen, maar ook inkoop en externe  inhuur. Dit gebeurt ondanks de soms  hoge maar noodzakelijke eenmalige  investeringen.

Bestuurskracht verbeterd
Opmerkelijk is dat gemeenten die recent zijn opgeschaald daadwerkelijk hun bestuurskracht hebben verbeterd. Duidelijk is dat veel organisaties door een gemeentelijke fusie meer positie in de bestuurlijke omgeving hebben gekregen en dus ook bestuurskrachtiger zijn geworden. Provincies zien de nieuwe gemeente meer als gesprekspartner, zeker als de betreffende gemeente in de hiërarchie qua grootte aardig is opgeklommen. Maar ook ten aanzien van het contact met buurgemeenten, bedrijfsleven en maatschappelijk middenveld heeft de fusiegemeente een sterkere positie gekregen.
Na een herindeling is kwetsbaarheid van de ambtelijke organisatie geen onderwerp van gesprek meer. Eenpitters of heel brede specialisten komen in de nieuwe organisaties niet of nauwelijks meer voor. Ook de kwaliteit van de organisaties als geheel is volgens de geïnterviewde gemeentesecretarissen in het algemeen toegenomen.

De onderzoekers constateren verder dat op het vlak van de kwaliteit van dienstverlening – één van de centrale doelen van de opschaling – alle organisaties grote stappen zetten. Ze  maken aantoonbaar minder kosten dan de organisaties voorheen deden. De voorlopige conclusies van de Rijksuniversiteit Groningen dat herindeling alleen maar tot duurdere organisaties leidt, is dan dan ook voorbarig.

Afstand tot burger kleiner
Een van de belangrijkste politieke argumenten tegen gemeentelijke fusies is de vergroting van de afstand tot de burger. Het is opmerkelijk dat juist een aantal fusiegemeenten door de fusie de afstand tot de burgers hebben weten te verkleinen. Hiemstra: ‘Veel gefuseerde gemeenten hebben door de fusie de mogelijkheid gekregen een professionele wijk- en dorpsgerichte wijze van dienstverlening te realiseren. Wijk- en dorpscontactfunctionarissen vervullen een belangrijke brug tussen burgers en de ambtelijke organisatie. De eigenheid van kernen is in een aantal fusiegemeenten niet alleen behouden, maar zelfs versterkt’.

Lees ook:
‘Goed plan minister Plasterk’ (AD Groene Hart-artikel 15 april 2013)
Goede ervaringen met dorpsraden

Onderzoek ‘Gemeentelijke fusies en samenwerkingsverbanden, wat levert het eigenlijk op?’